Phong cách của tôi: vì sao ánh sáng luôn là ngôn ngữ kể chuyện

Có bạn học viên từng hỏi mình một câu rất đơn giản nhưng mình phải nghĩ khá lâu mới trả lời được gọn: "Phong cách chụp của thầy là gì?" Sau nhiều năm làm nghề — từ chụp beauty, sản phẩm, thời trang, đến quay TVC và làm đạo diễn MV — câu trả lời của mình luôn quy về một chữ: ánh sáng. Không phải vì mình giỏi ánh sáng nhất (chắc chắn còn rất nhiều người giỏi hơn), mà vì đó luôn là thứ đầu tiên mình nghĩ tới trước khi nghĩ đến bố cục, màu sắc, hay góc máy.

Vì sao ánh sáng, không phải bố cục hay màu sắc, là điều mình nghĩ đến đầu tiên

Rất nhiều người mới học chụp ảnh bắt đầu bằng câu hỏi "đứng góc nào cho đẹp", "phối màu sao cho hợp". Đó là những câu hỏi đúng, nhưng theo mình chưa phải câu hỏi đầu tiên. Trước khi đặt mẫu hay sản phẩm vào khung hình, mình luôn tự hỏi: ánh sáng ở đây đang "nói" điều gì? Một khuôn mặt được chiếu sáng gắt, tương phản mạnh sẽ kể một câu chuyện rất khác so với chính khuôn mặt đó dưới ánh sáng mềm, dịu. Cùng một người mẫu, cùng một trang phục — chỉ cần đổi hướng và chất lượng ánh sáng, cảm xúc của tấm ảnh đã hoàn toàn khác.

Từ máy quay phim đến máy ảnh

Mình nghĩ cách tư duy này đến từ những năm học Film tại Sydney và sau đó làm DOP cho các chương trình truyền hình, TVC, rồi làm đạo diễn MV. Trong điện ảnh, ánh sáng không chỉ để nhìn rõ mặt diễn viên — nó dẫn dắt cảm xúc khán giả theo từng cảnh, báo hiệu điều gì sắp xảy ra, tạo nhịp cho cả câu chuyện. Khi quay lại với ảnh tĩnh (beauty, sản phẩm, thời trang), mình mang nguyên cách nghĩ đó vào: một tấm ảnh, dù chỉ là một khung hình duy nhất, vẫn nên có một chút "kịch tính" trong ánh sáng — một điểm sáng nhất để mắt dừng lại, một vùng tối có chủ đích để tạo chiều sâu, thay vì ánh sáng dàn đều khắp khung hình.

Ánh sáng không chỉ để nhìn rõ — mà để "nói" điều máy ảnh không tả được bằng lời

Đây là điều mình hay nhấn mạnh nhất với học viên: ánh sáng cứng (hard light), bóng đổ gắt tạo cảm giác căng thẳng, kịch tính, phù hợp với những bộ ảnh cá tính mạnh. Ánh sáng mềm (soft light), bóng đổ dịu lại gợi cảm giác an toàn, gần gũi, thường hợp với ảnh beauty tôn da tự nhiên. Ánh sáng màu (qua gel) có thể đẩy cảm xúc đi xa hơn nữa — một chút ánh magenta hay xanh lam trong bối cảnh tối có thể biến một bức chân dung bình thường thành một cảnh phim. Chọn ánh sáng, với mình, thực chất là đang chọn cảm xúc mà mình muốn người xem cảm nhận được — trước cả khi họ kịp để ý đến người mẫu đang mặc gì hay đứng ở đâu.

Một tấm ảnh đẹp nhưng thiếu "câu chuyện ánh sáng" rất dễ bị quên

Mình từng xem rất nhiều bộ ảnh kỹ thuật hoàn hảo — nét căng, đúng sáng, đúng màu — nhưng xem xong lại không đọng lại gì. Ngược lại, có những tấm ảnh hơi "thô", ánh sáng không hoàn hảo tuyệt đối, nhưng lại khiến người xem dừng lại lâu hơn. Khác biệt nằm ở chỗ ánh sáng trong tấm ảnh đó có đang kể một điều gì cụ thể hay không, hay chỉ đơn thuần đang "chiếu sáng" đúng kỹ thuật. Đây cũng là lý do mình luôn ưu tiên dạy học viên hiểu bản chất ánh sáng đang làm gì trên gương mặt hoặc sản phẩm, thay vì chỉ học thuộc một công thức đặt đèn cố định.

Điều này thể hiện thế nào trong công việc của mình

Dù là một bộ ảnh beauty trong studio, một sản phẩm thương mại trên phông trắng, hay một cảnh quảng cáo nhiều nhân vật — mình luôn bắt đầu bằng câu hỏi về ánh sáng trước khi nghĩ đến bất kỳ điều gì khác. Đó cũng là lý do khẩu hiệu mình chọn cho công việc của mình rất ngắn gọn: Ánh sáng. Câu chuyện. Từng khung hình. — với mình, hai điều đầu luôn đi cùng nhau, không tách rời được.